Demokratik toplumlarda her vatandaşın çevreyi koruma, yatırım projelerini eleştirme ve hukuki yollara başvurma hakkı vardır. Ancak bu hakların, bilimsel gerçeklerden uzaklaşarak her yatırımın peşinen reddedilmesine dönüşmesi, ne çevreye ne de topluma fayda sağlar.

Doğankent ve Harşit Vadisi gibi yıllardır göç veren, istihdam sorunu yaşayan ve ekonomik kalkınma arayışındaki bölgelerde, madencilik yatırımları yalnızca bir şirket faaliyeti olarak görülmemelidir. Bu yatırımlar; istihdam, üretim, vergi geliri, altyapı gelişimi ve bölgesel ekonomik hareketlilik açısından da değerlendirilmek zorundadır. Günümüzde gelişmiş ülkelerin tamamı, sanayi ve teknoloji üretimini yer altı kaynaklarının etkin ve kontrollü kullanımına dayandırmaktadır. Madeni tamamen reddedip aynı zamanda sanayileşme, yüksek teknoloji ve ekonomik büyüme talep etmek, kendi içinde ciddi bir çelişki barındırmaktadır.

Bilimsel literatür, madenciliğin çevresel riskler taşıdığını kabul etmekle birlikte, bu risklerin modern mühendislik uygulamaları, çevresel etki değerlendirmeleri, sürekli izleme sistemleri ve etkin kamu denetimiyle yönetilebileceğini de ortaya koymaktadır. Dolayısıyla tartışılması gereken konu "madencilik olsun mu, olmasın mı?" sorusundan ziyade, "hangi koşullarda, hangi denetim mekanizmalarıyla ve hangi çevresel standartlarla yürütülsün?" sorusudur.

Ne var ki son yıllarda bazı yatırım projelerine yönelik tartışmalarda, bilimsel raporlardan çok sloganların, teknik verilerden çok duygusal söylemlerin öne çıktığı görülmektedir. Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi yerine kesin yargılar oluşturulması, sağlıklı bir tartışma zemini oluşturmamaktadır. Bilimsel değerlendirmeler; üniversitelerin, ilgili kamu kurumlarının, mühendislik disiplinlerinin ve bağımsız uzmanların ortaya koyduğu verilere dayanmalıdır.

Elbette yatırımcı şirketler de eleştiriden muaf değildir. Çevre mevzuatına eksiksiz uymak, rehabilitasyon yükümlülüklerini yerine getirmek, şeffaf bilgi paylaşmak ve kamu denetimine açık olmak zorundadır. Aynı şekilde kamu otoriteleri de denetim görevlerini tavizsiz yerine getirmelidir. Hukukun üstünlüğü, hem çevrenin korunmasının hem de yatırım güvenliğinin temel güvencesidir.

Doğankent'in geleceği, ideolojik kamplaşmalarla değil; bilimsel veriler, hukuki süreçler ve kamu yararı ekseninde şekillenmelidir. Bölgenin gençlerinin iş bulabildiği, doğal değerlerin korunduğu ve yatırımların sıkı denetim altında yürütüldüğü bir model mümkündür.

Gerçek çevreciliğin ölçüsü, her yatırıma peşinen "hayır" demek değildir. Gerçek çevrecilik; bilimsel esaslara dayalı, hesap verebilir, denetlenebilir ve sürdürülebilir uygulamaları talep etmektir. Aynı şekilde gerçek kalkınma da çevreyi yok saymak değil, doğal varlıkları koruyarak üretmektir. Bugün ihtiyaç duyulan şey, sloganlar değil; akıl, bilim ve hukuktur.